Πολιτιστικός, Λαογραφικός, Ιστορικός Σύλλογος Κεφαλληνίας & Ιθάκης "ΤΟ ΡΙΦΟΡΤΣΟ"

Κεφαλονίτισα ήταν η πρώτη σύζυγος του τελευταίου αυτοκράτορα του Βυζαντίου, Κωνσταντίνου Παλαιολόγου !

Στην Ιστορία της Κεφαλονιάς σε σχέση με τους Παλαιολόγους, τους Βυζαντινούς αυτοκράτορες, βρίσκουμε ένα γεγονός πριν την άλωση και δυο, στα χρόνια που ακολούθησαν την πτώση της Βασιλεύουσας. Με αφορμή το ότι πλησιάζει η 29η Μαϊου, θα αναφέρουμε το γεγονός πριν την πτώση .


Η πρώτη σύζυγος του τελευταίου Βυζαντινού αυτοκράτορα, Κωνσταντίνου Παλαιολόγου ήταν από την Κεφαλονιά και άνηκε στην οικογένεια των Τόκκων.

Η κυριαρχία της οικογένειας Τόκκων (Tocchi) ξεκίνησε το 1357, έληξε το 1479 και καλύπτει μια περίοδο 122 χρόνων. Η οικογένεια αυτή ,ιταλικής καταγωγής, διαδραμάτισε πρωταγωνιστικό ρόλο στην πολιτική - στρατιωτική ιστορία της Κεφαλονιάς αλλά και του δυτικού ελλαδικού χώρου γενικότερα, στα μέσα του 14ου αιώνα.



Ο Κάρολος Α΄ (1372 - 1429) διαδέχθηκε τον πατέρα του Λεονάρδο Α΄ . Με κέντρο το κάστρο της Κεφαλονιάς έγινε κυρίαρχος σε περιοχές της Ηπείρου, Αιτωλίας και Ακαρνανίας, ενώ λόγω του γάμου του με την κόρη του Δούκα των Αθηνών είχε πάρει πολλές κτήσεις σε Στερεά Ελλάδα και Πελοπόννησο. Επειδή δεν είχε δικά του νόμιμα παιδιά στη ζωή, υιοθέτησε το 1414 τα παιδιά του αδελφού του, Λεονάρδου Β΄. Το 1415 ο Βυζαντινός Αυτοκράτορας Μανουήλ Β΄ Παλαιολόγος απένειμε στον Κάρολο τον τίτλο του Δεσπότη, καθώς οι Τόκκοι εξουσίαζαν πλέον τις μεγαλύτερες πόλεις της Ηπείρου και τον αναγόρευσε σε Κόμητα παλατινό Κεφαλληνίας Ζακύνθου, Δούκα Λευκάδας και Δεσπότη Ηπείρου.


Αναφέρεται στο χρονικό των Τόκκων, το οποίο είναι ένα έμμετρο χρονικό στην μεσαιωνική ελληνική γλώσσα και μνημονεύει την δράση αυτής της οικογένειας :

“Ἀκούσατε γὰρ, ἅπαντες μετὰ πληροφορίας,
τὸ πῶς ἐγίνη ἡ ἀρχὴ θαυμάσια μεγάλως.
Οὗτος ὁ δούκας ὁ πολύς, ὁ θαυμαστὸς καὶ μέγας,
βρέφος μικρὸν ηὑρίσκετο, καὶ ὁ πατὴρ του θνήσκει•
εἶχε γὰρ καὶ αὐτάδελφον, τὸν κόντον Λεονάρδον.
Ἐκεῖσε γὰρ ηὑρίσκονταν, εἰς τὴν Κεφαλλονίαν.”

Οι διαμάχες της οικογένειας των Παλαιολόγων με την οικογένεια των Τόκκων συνέχιζαν να υπάρχουν , κυρίως στις περιοχές της Αχαϊας και την λύση έδωσε ο γάμος της νεαρής κόρης του Λεονάρδου Β΄ με τον Κωνσταντίνο ΙΑ' Παλαιολόγο (μετέπειτα Βυζαντινό και μοιραίο αυτοκράτορα). Το όνομά της αρχικά ήταν Μανταλένα Τόκκο, αλλά κατά τα προβλεπόμενα, βαπτίστηκε ορθόδοξη και άλλαξε το όνομα σε Θεοδώρα στο γάμο της με τον Κωνσταντίνο Παλαιολόγο, το 1426 (ή το 1428). Η τελετή του γάμου έγινε μέσα στο στρατόπεδο, στους μύλους έξω από την Πάτρα, την οποία επρόκειτο να πολιορκήσουν τα στρατεύματα των Παλαιολόγων, στην τοποθεσία Σαραβάλι.

Ήταν μάλλον μία τυπική πολιτική απόφαση της εποχής. Ως προίκα πάντως έλαβε την πόλη Γλαρέντζα της Πελοποννήσου (σημερινή Κυλλήνη). Μαζί έζησαν σε αυτό το κάστρο αλλά και στο Χελμούτσι από όπου ο Παλαιολόγος, διοικούσε τα εδάφη της Πελοποννήσου. Η Μανταλένα - Θεοδώρα Τόκκο Παλαιολογίνα πέθανε έγκυος το 1429 ή το 1430, στο κάστρο Στάμηρο-Σανταμέρι της Ωλενίας στην Αχαΐα και σύμφωνα με μια εκδοχή ετάφη στον Μυστρά.

του Ορέστη Καππάτου

http://kefaloniamas.gr/