Πολιτιστικός, Λαογραφικός, Ιστορικός Σύλλογος Κεφαλληνίας & Ιθάκης "ΤΟ ΡΙΦΟΡΤΣΟ"

H Μάχη του Λάλα στην Ηλεία - Δείτε ποιοι Κεφαλονίτες πολέμησαν

Το πρώτο τακτικό σώμα που συμμετείχε στον αγώνα, επανδρωμένο κατά τα 2/3 από Κεφαλλήνες, αποβιβάσθηκε στην Πελοπόννησο



τέλη Απριλίου 1821, κατόπιν πρόσκλησης του Παλαιών Πατρών Γερμανού.


Με επιστολή που έστειλε στον Ανδρέα Μεταξά, κάλεσε τους “Μεγάθυμους Κεφαλονίτες” όπως ο ίδιος τους αποκαλούσε, έχοντας γνώση του Ομηρικού Λόγου, να πάρουν τα όπλα και να περάσουν στην Ηλεία. Το ένοπλο τμήμα, έχοντας επιπλέον δυο μικρά κανόνια, ξεκίνησε στις 25 Απριλίου με πλοίο των αδελφών Αναστάσιου & Γερασίμου Φωκά από το Αργοστόλι , χάρη στην παραπλάνηση των Άγγλων από τον άξιο ιεράρχη Αγαθάγγελο Τυπάλδο – Κοζάκη. Το πλοίο αυτό, προσέγγισε σε Ληξούρι, Πεσσάδα, όπου από τον όρμο του Αγ. Σώστη επιβίβασε ενόπλους, ενώ πέρασε και από τον Κατελειό. Από τα Σπαρτιά τα αδέλφια Ευαγγελινός, Δανιήλ και Ηλίας Πανάς οργάνωσαν το δικό τους πλοίο με επιπλέον ενόπλους, έπλευσαν προς Κυλλήνη και ενώθηκαν με τους αδελφούς Μεταξά. 



Όλη η δύναμη, ενώθηκε αρχές Μαίου 1821 στην Κυλλήνη. Επίσης πλοίο υπό τον Κεφαλλήνα Ιωάννη Σκουλογιάννη προσορμίστηκε στον όρμο Κουνουπέλι και παρέδωσε στον Ανδρέα Μεταξά , άλλα δυο ορειχάλκινα πυροβόλα. Αυτή η στρατιωτική δύναμη, αποτέλεσε το πρώτο τακτικό τμήμα της Επαναστάσεως, αφού ήταν ομοιόμορφα ενδεδυμένο και είχε μικρό τμήμα πυροβολικού. Στις 30 Μαίου ενώθηκε με τους οπλαρχηγούς της Πελοποννήσου και κινήθηκε εναντίον των Τουρκαλβανών στο χωριό Λάλα. Οι Λαλαίοι προσπάθησαν να κερδίσουν χρόνο και να διασπάσουν το ελληνικό στρατόπεδο, κυκλοφορώντας φήμες ότι ήταν έτοιμοι να παραδοθούν. Στις 2 Ιουνίου 1821 ο Παναγής Μεσσάρης τους μετέφερε επιστολή των Επτανησίων αρχηγών Κωνσταντίνου και Ανδρέα Μεταξά, Ευαγγέλη Πανά, Παναγιώτη Στρούζα, Μιχαήλ Κουτουφά και Διονυσίου Σαμπρικού, που τους καλούσαν να καταθέσουν τα όπλα.



Οι Λαλαίοι άρχισαν να κωλυσιεργούν, υποστηρίζοντας ότι την όποια απόφαση, θα έπρεπε να πάρουν οι αρχηγοί τους, οι οποίοι απουσίασαν από το χωριό, αλλά στην πραγματικότητα περίμεναν την βοήθεια του Γιουσούφ Πασά της Πάτρας. Η τελική, η γνωστή ως Μάχη του Λάλα, ξεκίνησε στις 9 Ιουνίου 1821, στο Μποδίνι, κοντά στο Λάλα, σύμφωνα με τον ιστορικό Γεώργιο Μοσχόπουλο. Η τελική έφοδος από το σύνολο των στρατευμάτων υπό τον Γιουσούφ, έγινε στις 13 & 14 Ιουνίου 1821, πλησίον της θέσης «Πούσι», σύμφωνα με τον Ηλία Τσιτσέλη. Οι Τούρκοι και Αλβανοί ιππείς και πεζοί, γνωστοί για τις πολεμικές τους αρετές, επιχείρησαν τέσσερις εφόδους με κύριο αντικειμενικό σκοπό να θέσουν υπό τον έλεγχό τους, τα κανόνια των Επτανησίων. Όμως η ηρωική άμυνα του Επτανησιακού στρατιωτικού τμήματος, χάρισε την νίκη στα Ελληνικά όπλα. Ο Γιουσούφ πασάς και οι Λαλαίοι, αναγκάστηκαν να εγκαταλείψουν το χωριό και να καταφύγουν στην Πάτρα.

Ονόματα στην μάχη του Λάλα

Μεταξάς Ανδρέας (επικεφαλής)
Μεταξάς Κων/νος (επικεφαλής)
Πανάς Ανδρέας (επικεφαλής)
Πανάς Ευάγγελος (πλοίαρχος)
Πανάς Δανιήλ (πλοίαρχος)
Πανάς Ηλίας (πλοίαρχος)
Σκουλογιάννης Ιωάννης (πλοίαρχος)
Φωκάς Αναστάσιος (πλοίαρχος) 
Φωκάς Γεράσιμος (πλοίαρχος)

παπά Μαρκέτος Παναγής Καλλιακούδης (άριστος σκοπευτής από το Κάστρο και πρακτικός χειρουργός) 
Αποστολάτος Δημήτριος από τα Βαλσαμάτα
Αποστολάτος Π. 
Αντζουλάτος Γεράσιμος από τα Βαλσαμάτα
Απέργης Γεράσιμος του Ανδρέα από τα Ζόλα
Απέργης Γεράσιμις του Δημητρίου από τα Ζόλα
Βαλλιάνος Γεράσιμος ή Μπόνας από τα Μαυράτα 
Βούρβαχης Σπυρίδων 
Βανταράς Αντώνιος
Γκιόκας Δήμος , με καταγωγή από το Σούλι (μάλλον έμενε στα Δηλινάτα) 
Γιαννάκης Αντώνης από την Αγία Ειρήνη
Ζερβός Λιναρδάτος Κοσμάς από τα Ζερβάτα
Ζερβός Μικελάτος Ζαχαρίας από τα Ζερβάτα
Ζερβός Τρεμουντάντης Παναγής από τα Ζερβάτα 
Ζερβός Τζανετάτος Στυλιανός
Ζαχαράτος Αντώνιος από τα Ζερβάτα
Θωμάς Νικόλαος από το Βαλεριάνο
Καβαδίας Διονύσιος
Καγκάδης Ιωάννης 
Καγκάδης Παναγής
Καγκάδης Τσάρτσης
Καγκάδης Ηλίας
Καγκάδης Δημήτριος
Καγκάδης Δήμος
Καλιγάς Α. 
Καραβίας Σπυρίδων (συμβολαιογράφος από το Αργοστόλι) 
Καβαλίας Παναγής
Κουρκουμέλης Ιωάννης
Καλόγερος Αντώνιος
Καλογεράς Θεοδόσιος
Κουτουφάς Μιχαήλ
Κωντοβίνος Δημήτριος
Κωντοβίνος Γεράσιμος
Λαμώρης Κων/νος
Λιάκουρης Σπυρίδων 
Λαμέτσης Σπυρίδων
Λευτεράτος Σπυρίδων από τα Δαυγάτα
Λορεντζάτος Γιώργος από τα Βαλσαμάτα 
Λυκιαρδόπουλος Ονούφριος
Μακρής Φραγκισκάτος Κων/νος
Μαρκόπουλος Νικόλαος
Ματαράγκας Αναστάσιος
Ματαράγκας Νικόλαος
Ματαράγκας Γεράσιμος
Ματαράγκας Ευστάθιος
Ματαράγκας Ζαχαρίας
Μαυροειδής Σπύρος από τα Βαλσαμάτα
Μεταξάς Μεταξάς 
Μεσσάρης Παναγής
Μηλιαρέσης Γεράσιμος από τα Μαυράτα 
Μήλας Γεράσιμος από τα Μαυράτα 
Μοντεσάντος Διονύσιος του Ιωάννη
Μοντεσάντος Διονύσιος του Αντωνίου
Μοντεσάντος Νικόλαος
Μπαρμπάτης Παναγής από την Λακήθρα
Νόμπελης Πέτρος
Πηλικάς Λιβάς
Παπαδημάτος Δημήτριος του Ανδρέου από το Κατάρραχο
Πανάς Γεράσιμος
Πανάς Γιώργος
Πανάς Σπύρος, ο οποίος αργότερα διετέλεσε και αρχηγός του εν Στερεά Ελλάδα σώμα Κεφαλλήνων 
Πατενάτος Νικόλαος
Πηλικισιάνος Γεράσιμος
Παραράνας Μαρής
Πόγγης Ανδρέας
Ποταμιάνος Μιχαήλ
Ραζής Παναγής
Σταματελάτος Νικολής 
Σταθάτος Γεράσιμος (Γανζίας) από τα Βαλσαμάτα 
Τσίμας Σπυρίδων από τα Κομητάτα
Τριγητής Βασίλειος
Φαρακλός Σπύρος
Φερεντίνος Παναγής (Πατσαρής) από τα Κομητάτα
Φραγκισκάτος Μακρής Κων/νος
Φωκάς Διονύσιος (δολοφονήθηκε στο Αιτωλικό) 
Φωκάς Γεράσιμος του Βίκτωρα από το Πυργί
Χέλμης Αθανάσιος

H σημαία που κυμάτισε στην Μάχη αυτή, κειμήλιο της οικογένειας Πανά, φυλάσσεται στο Ιστορικό & Λαογραφικό Μουσείο Αργοστολίου. 
Στοιχεία από την ακόλουθη βιβλιογραφία :
«Ιστορία της Κεφαλονιάς» τόμος Α του Γεωργίου Μοσχόπουλου
«Κεφαλληνιακά Σύμμικτα» τόμος Α & Β του Ηλία Τσιτσέλη
«Η Μάχη του Λάλα» του Άγγελου Μακρή, με σχόλια Γεράσιμου Γαλανού
«Οδύσσεια Κεφαλλονιάς» τευχ. 2000 όπου άρθρο του κ. Κ. Γεωργόπουλου

Πληροφορίες για τα ονόματα έχουν κατά καιρούς δοθεί από τα μέλη μας Διονύσιο Φωκά, Γιώργο Κουρή, Αγγελική Μαρκέτου, Σπύρο Ματιάτο, Antonis Argyros, George Giannakis, Loukia Metaxa Armodorou 
Η έρευνα, ως προς την ανακάλυψη ονομάτων, συνεχίζεται .


Ορέστης Καππάτος
Κομπόγιο ιστορίας Κεφαλονιάς & Ιθάκης