Πολιτιστικός, Λαογραφικός, Ιστορικός Σύλλογος Κεφαλληνίας & Ιθάκης "ΤΟ ΡΙΦΟΡΤΣΟ"

ΚΡΑΝΗ - Μία από τις τέσσερις αρχαίες πόλεις - κράτη στην Κεφαλονιά

Η αρχαία Κράνη βρίσκεται στη ΝΑ πλευρά του κόλπου του Κουτάβου, 1χλμ. από το Αργοστόλι. Η κατοίκησή της  μαρτυρείται από τα προϊστορικά χρόνια.



Ένας αιγυπτιακός σκαραβαίος, ο οποίος χρονολογείται στην εποχή του Φαραώ της Αιγύπτου Τούθμωσι Γ΄ (1504-1450 π.Χ.), αποτελεί επιφανειακό εύρημα και είναι δύσκολο να συσχετισθεί με επαφές με την Αίγυπτο. Ο σκαραβαίος σήμερα εκτίθεται στο Αρχαιολογικό Μουσείο Αργοστολίου.

Η Κράνη στην Kλασική και Eλληνιστική περίοδο (5ος – αρχές 2ου  αι. π.Χ.) αποτελούσε μία από τις τέσσερις πόλεις–κράτη της Κεφαλονιάς και έλεγχε όλο το δυτικό τμήμα του νησιού (Θουκυδίδης 2.30.2). Όπως και οι άλλες πόλεις, κόβει χάλκινα και αργυρά νομίσματα, στις παραστάσεις των οποίων εμφανίζεται το μονόγραμμα της πόλης και σύμβολα που σχετίζονται με τις θρησκευτικές πεποιθήσεις και τις παραγωγικές δραστηριότητες των κατοίκων της.

Η ακρόπολη  καταλαμβάνει τις κορυφές των λόφων Πεζούλες και Καστέλι που υψώνονται αμέσως πάνω από το μυχό του κόλπου. Προστατεύεται με τείχος, του οποίου το ΒΑ μέτωπο ενισχύεται από ορθογώνιο πύργο, ενώ σ’ αυτό ανοίγονται δύο πύλες, από τις οποίες η μία καταργήθηκε και κτίστηκε με τοίχο κατά τη Ρωμαϊκή περίοδο. Εκτός του τείχους της ακρόπολης, υπάρχουν τρία σκέλη, τα οποία αρχίζουν από τις κορυφές, ακολουθούν τα πρανή των λόφων και καταλήγουν στους πρόποδες, περικλείοντας τεράστια έκταση.

Από τα πλέον εντυπωσιακά τμήματα της οχύρωσης είναι ο περίβολος που βρίσκεται στα ΒΑ της ακρόπολης και στέκεται ανεξάρτητα από την υπόλοιπη οχύρωση. Χρονολογείται στους κλασικούς-ελληνιστικούς χρόνους, σώζεται σε μήκος 1082μ., έχει πλάτος π. 4μ., ενισχύεται εξωτερικά με 23 πύργους ενώ πυλίδια ανοίγονται παραπλεύρως αυτών. Σώζονται δύο πύλες, εκ των οποίων η μία συνιστά την κεντρική πύλη, η οποία παραπέμπει στην πύλη των Αθηνών (Δίπυλο).


Ο περίβολος είναι χτισμένος κατά το πολυγωνικό και το τραπεζιόσχημο σύστημα δόμησης και διατηρείται σε άριστη κατάσταση. Πρόκειται για σημαντικό δείγμα οχυρωματικής αρχιτεκτονικής και αποτελεί σημαντικό σταθμό στην εξέλιξη αυτής. Οι τεράστιες διαστάσεις των λιθοπλίνθων του ήταν αρκετές ώστε να καθιερωθεί στη συνείδηση των ντόπιων ως «Κυκλώπειο» τείχος. Ωστόσο, ο όρος αυτός είναι αδόκιμος καθώς αναφέρεται σε οχυρώσεις της Μυκηναϊκής περιόδου (1550-1050 π.Χ.), όπως των Μυκηνών και της Τίρυνθας στην Αργολίδα.

 

Στις νότιες και δυτικές πλαγιές των λόφων αναπτύσσεται αμφιθεατρικά η πόλη, η οποία φέρει υποτυπώδες ρυμοτομικό σχέδιο ενώ την διασχίζει κεντρικός δρόμος, ο οποίος στη συνέχεια  διέρχεται από το νεκροταφείο στη θέση Δρακοσπηλιά και από εκεί ακολουθεί παράλληλη πορεία με το φαράγγι που οδηγεί βόρεια. Σήμερα ο δρόμος αυτός είναι επισκέψιμος μέχρι ενός σημείου.

Στο ΝΑ άκρο της ακρόπολης, στις Πεζούλες, σώζονται τα θεμέλια αταύτιστου ναού εν παραστάσι των αρχαϊκών / πρώιμων κλασσικών χρόνων (6ος – 5ος αι. π.Χ.) ενώ στα νότια διατηρούνται τα κατάλοιπα ρωμαϊκής στοάς και αναλημματικού τοίχου.

 

Εκτός των τειχών και στις βόρειες υπώρειες του λόφου Καστέλι, στα ερείπια της εκκλησίας της Αγίας Τριάδας, υπάρχει εντοιχισμένο αρχαίο οικοδομικό υλικό που προέρχεται από κατεστραμμένο ιερό, αφιερωμένο στη Δήμητρα και την Περσεφόνη. Η ταύτιση του ιερού οφείλεται στο ενεπίγραφο βαθμιδωτό βάθρο στο οποίο διακρίνεται η αφιέρωση «ΔΑΜΑΤΡΙ ΚΑΙ ΚΟΡΑΙ». Το βάθρο σήμερα εκτίθεται στο Αρχαιολογικό Μουσείο Αργοστολίου.

 

Το τέλος των πόλεων-κρατών στο νησί επήλθε το 189 π.Χ., όταν η Κράνη, η Πάλη και οι Πρόννοι, παραδίδονται ύστερα από διαπραγματεύσεις στους Ρωμαίους (η Σάμη παραδόθηκε μερικούς μήνες αργότερα το 188 π.Χ.). Σαν εγγύηση της παράδοσής τους ο ρωμαίος Ύπατος Μάρκος Φούλβιος Ναβιλίτωρ απαίτησε και πέτυχε την παράδοση είκοσι ομήρων από κάθε πόλη. Πάντως, ακόμα και μετά την παράδοσή της η πόλη δεν εγκαταλείπεται όπως συμπεραίνεται την από ανασκαφική έρευνα που πραγματοποιήθηκε το 2008-9. Στα ΝΔ της ακρόπολης και επί του σημερινού επαρχιακού δρόμου, αποκαλύφθηκε εκτεταμένο συγκρότημα που ενδεχομένως να έχει σχέση με λιμενικές εγκαταστάσεις.


Αργότερα, κατά τους μεσαιωνικούς χρόνους, ο λόφος Καστέλι χρησιμοποιείται για αμυντικούς σκοπούς. Επισκευάζεται το αρχαίο τείχος και κατασκευάζεται νέο στη ΝΑ πλευρά του λόφου κτισμένο με μικρούς λίθους και κονίαμα.

Πληροφορίες από: 

ΛΕ' Εφορεία Προϊστορικών και Κλασικών Αρχαιοτήτων